เปตรา — เจาะลึกมูลค่าทางประวัติศาสตร์และมนตร์ขลัง

เมืองโบราณ Petra เป็นมรดกโลกที่สลักอยู่ในผาหินทรายสีชมพู-แดง ซึ่งสะท้อนทั้งฝีมือการแกะสลักสถาปัตยกรรมของชาวนาบาเทียน (Nabataeans) และมูลค่าทางประวัติศาสตร์ที่ยังคงส่งแรงดึงดูดต่อผู้คนทั่วโลก

Petra อยู่ที่ไหน และภาพรวมเชิงประวัติศาสตร์

Petra ตั้งอยู่ในจังหวัด Ma’an ทางตอนใต้ของราชอาณาจักรจอร์แดน ใกล้กับเมือง Wadi Musa ประมาณ 230–250 กิโลเมตรทางทิศใต้ของอัมมาน (Amman) ซึ่งใช้เวลาขับรถประมาณ 3–4 ชั่วโมงจากเมืองหลวง จุดเด่นของ Petra คือการเป็นเมืองการค้าที่สำคัญในยุคโบราณของชาวนาบาเทียนระหว่างศตวรรษที่ 4 ก่อนคริสต์ศักราชถึงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 2 เมืองนี้ถูกค้นพบใหม่โดยนักสำรวจชาวสวิส Johann Ludwig Burckhardt ในปี ค.ศ. 1812 และได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกโดยองค์การยูเนสโกในปี ค.ศ. 1985 รวมทั้งได้รับการคัดเลือกเป็นหนึ่งใน New7Wonders of the World ในปี ค.ศ. 2007

มูลค่าทางประวัติศาสตร์ของ Petra

มูลค่าทางประวัติศาสตร์ของ Petra ไม่ได้วัดเพียงด้วยความงดงามของอาคารที่ถูกขุดสลักจากหน้าผาเท่านั้น แต่รวมถึงบทบาทเชิงวัฒนธรรม การเป็นศูนย์กลางการค้าและการแลกเปลี่ยนทางวัตถุและความคิดในภูมิภาค ตลอดจนหลักฐานด้านเทคโนโลยีการจัดการน้ำและการผังเมืองโบราณที่ยังคงสังเกตได้จนถึงปัจจุบัน เมื่อพิจารณาในมิติของมรดกโลก Petra เป็นแหล่งข้อมูลสำคัญสำหรับนักโบราณคดี ประวัติศาสตร์ศาสตร์สังคม และนักวิจัยด้านวัฒนธรรมอาหรับ-เมดิเตอเรเนียน

ผลกระทบทางเศรษฐกิจและการท่องเที่ยว

Petra เป็นหนึ่งในแหล่งท่องเที่ยวสำคัญของจอร์แดนและมีบทบาทสำคัญต่อรายได้จากการท่องเที่ยวของประเทศ เมื่อนักท่องเที่ยวต่างชาติเข้ามายัง Petra พวกเขาใช้จ่ายกับค่าตั๋วเข้าชม ที่พัก ร้านอาหาร ไกด์ท้องถิ่น และสินค้าหัตถกรรม ซึ่งสร้างรายได้โดยตรงให้กับชุมชน Wadi Musa และพื้นที่ใกล้เคียง นอกจากนี้ยังมีผลกระทบทางอ้อมต่อภาคบริการ เช่น การขนส่ง โรงแรม และการผลิตอาหารในภูมิภาค

ก่อนการระบาดของโควิด‑19 Petra ดึงดูดนักท่องเที่ยวระหว่างประเทศเป็นจำนวนมาก โดยประมาณการว่าแหล่งมรดกโลกแห่งนี้มีนักท่องเที่ยวระดับหลักแสนถึงหลักล้านคนต่อปี ซึ่งมีบทบาทต่อสัดส่วนรายได้จากการท่องเที่ยวที่เป็นส่วนสำคัญของเศรษฐกิจจอร์แดน ทั้งยังเป็นแหล่งจ้างงานทั้งงานแบบเป็นทางการและไม่เป็นทางการ เช่น ไกด์ ผู้ประกอบการขี่ม้าและลา พ่อค้าแม่ค้า และธุรกิจที่พัก

การมีส่วนร่วมของสถาบันและบุคคลสำคัญ

ราชวงศ์จอร์แดน โดยเฉพาะ Queen Rania Al Abdullah และสถาบันภาครัฐ เช่น Ministry of Tourism and Antiquities ของจอร์แดน มีบทบาทส่งเสริมการอนุรักษ์และการส่งเสริมการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน เพื่อให้มรดกอย่าง Petra สามารถสร้างมูลค่าเชิงเศรษฐกิจได้ตลอดไปโดยไม่ทำลายตัวมรดกเอง รัฐบาลอัมมาน (Amman) และองค์กรระหว่างประเทศยังร่วมมือกันในโครงการบูรณะ การศึกษา และการฝึกอบรมชุมชนท้องถิ่น

การประเมินมูลค่าทางเศรษฐกิจของแหล่งมรดกโลก Petra

การประเมินมูลค่าทางเศรษฐกิจของ Petra จำเป็นต้องใช้วิธีผสมผสานระหว่างการประเมินเชิงตรงและเชิงอ้อม โดยมีองค์ประกอบสำคัญดังนี้:

• รายได้ตรง (Direct Revenue): ค่าตั๋วเข้าชม ค่าไกด์ ที่พัก และการใช้บริการท่องเที่ยวอื่นๆ
• ผลกระทบทางอ้อม (Indirect Impact): ความต้องการสินค้าและบริการจากธุรกิจท้องถิ่น เช่น อาหาร ขนส่ง และซัพพลายเชน
• ผลกระทบที่ขยายวง (Induced Effects): รายได้จากการจ้างงานนำไปสู่การบริโภคภายในพื้นที่
• มูลค่านอกตลาด (Non‑market Value): มูลค่าทางวัฒนธรรม วิชาการ และความพึงพอใจของนักท่องเที่ยวที่ยากจะคำนวณ เช่น การใช้วิธี willingness‑to‑pay หรือ contingent valuation
• มูลค่าการอนุรักษ์ (Conservation Value): ต้นทุนการบำรุงรักษา การป้องกันการกัดกร่อน และการบริหารจัดการการเยือน

การรวมผลลัพธ์จากองค์ประกอบเหล่านี้ด้วยตัวแบบทางเศรษฐศาสตร์ (เช่น input‑output หรือ social accounting matrix) ช่วยให้ได้ตัวเลขมูลค่าที่สะท้อนทั้งประโยชน์เชิงเศรษฐกิจและต้นทุนการอนุรักษ์อย่างรอบคอบ

ความท้าทายและแนวทางการบริหารจัดการที่ยั่งยืน

แม้ Petra จะมีมูลค่าทางประวัติศาสตร์และเศรษฐกิจสูง แต่ก็เผชิญกับความท้าทาย เช่น การสึกกร่อนของหินจากสภาพอากาศและน้ำ การสึกหรอจากการเยือนของนักท่องเที่ยว ความเสี่ยงเชิงโครงสร้างจากการพัฒนาไม่ยั่งยืน และความเปลี่ยนแปลงของตลาดการท่องเที่ยวระหว่างประเทศ แนวทางการบริหารจัดการที่ควรนำมาใช้ได้แก่ การจำกัดปริมาณผู้เข้าชมบริเวณเปราะบาง การกระจายการเยือนสู่แหล่งอื่นๆ ในภูมิภาคการฝึกอบรมไกด์และผู้ประกอบการท้องถิ่น การลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม และการสร้างกลไกการแบ่งปันผลประโยชน์ให้กับชุมชนท้องถิ่นอย่างเป็นธรรม

บทสรุป

Petra ไม่เพียงแต่เป็นสัญลักษณ์ทางประวัติศาสตร์ที่งดงาม แต่ยังเป็นสินทรัพย์ทางเศรษฐกิจที่สำคัญของจอร์แดน การประเมินมูลค่าทางประวัติศาสตร์และเศรษฐกิจของ Petra จึงต้องคำนึงทั้งรายได้จากการท่องเที่ยว ผลกระทบเชิงอ้อม มูลค่าวัฒนธรรม และต้นทุนการอนุรักษ์ การผสมผสานนโยบายการอนุรักษ์ที่เข้มแข็งกับการพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน จะช่วยให้มรดกโลกแห่งนี้ยังคงมนตร์ขลังและสร้างประโยชน์ให้กับคนรุ่นต่อไป